{"id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad/Temat 5","paper_id":"informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony","number":"Temat 5","points":null,"ptype":"open","subject":"egzamin-maturalny","category":"informator-maturalny","year":2023,"month":null,"level":null,"text":"Temat 5.\nHeroizacja i deheroizacja bohatera literackiego.\nRozważ, jakie funkcje pełnią heroizacja i deheroizacja w kreacji bohatera literackiego.\nW pracy odwołaj się do:\nMałej apokalipsy Tadeusza Konwickiego\nutworów literackich z dwóch różnych epok\nwybranego kontekstu.\nPrzykładowe ocenione rozwiązania\nPrzykład 1.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\nsp.\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\nWedług\nklasycznych\nwzorców\nliterackich\nbohater\nutworu\nprzedstawiany jest w jak najlepszym świetle - zwycięża w glorii na polu\nbitwy lub honorowo przegrywa, w imię wyznawanych ideałów. Taki\nsposób kreowania postaci charakterystyczny jest dla literatury\nstarożytnej i średniowiecznej. Jednak im bliżej współczesności, tym\nczęściej pojawia się tendencja do deheroizacji bohaterów, czyli do\nprzedstawiania ich w prawdziwym świetle,x i degradacji systemów\nwartości. Heroizacja i deheroizacja w procesie kreowania bohatera\nliterackiego spełnia różne role.\nWłaśnie taki zabieg deheroizacji bohatera odnajdujemy w „Małej\napokalipsie” Tadeusza Konwickiego. W powieści obserwujemy\nstopniowy rozpad osobowości głównego bohatera. Jest to człowiek\nzdegradowany emocjonalnie, przekonany o własnej znikomości i żyjący\nw nieustannym poczuciu pustki. Z łatwością - i zdaje się zupełnie\nprzypadkowo - godzi się na samobójstwo. Konwicki w ten sposób\nkreuje bohatera wbrew heroicznym wzorcom, bo przecież mógłby\ndokonać spektakularnego, pełnego patosu aktu samospalenia w imię\njakiejś nadrzędnej idei lub wartości, ale w istocie jest zupełnie\nprzeciwnie. Bohater powieści wybiera śmierć, bo nie odczuwa, że jego\nistnienie ma wartość, jest zagubiony, tęskni za utraconą przeszłością,\nchociaż jej nie idealizuje. Pesymizm egzystencjalny powoduje\nrezygnację z życia, bierne czekanie na koniec, rozpatrywanie osobistej\nmałej apokalipsy. Powieść Konwickiego jest antyutopią, obrazem\nx int. jęz.\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n130 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\nspołeczeństwa kontrolowanego przez reżim totalitarny, opowieścią\no moralnej destrukcji jednostek w świecie absurdu. Zabieg deheroizacji\nbohatera sprawia, że czytelnik wyzbywa się wszelkich złudzeń\ndotyczących walki z systemem, któremu nie każdy miał odwagę się\nprzeciwstawić, a poddanie się opresji było dla niektórych jedynym\nsposobem zachowania równowagi psychicznej. Ukazana jest prawda\no człowieku, który bywa jednostką pełną wątpliwości dotyczących\nsensu własnego istnienia, upadającą pod ciężarem doświadczeń\ni skłonną do rezygnacji z powszechnie przyjmowanych wartości.\nW podobny sposób został przedstawiony bohater Kartoteki\nTadeusza Różewicza. Tak jak bohater Małej apokalipsy jest\nbezimienny, bierny, a jego działania -x pozbawione sensu ze względu\nna aksjologiczną pustkę. Właściwie jest antybohaterem, zaprzecza\nklasycznym regułom dramaturgicznym - nie przyczynia się do rozwoju\nakcji dramatu, nieustannie leży w łóżku, a często zamiast własnych\nsłów posługuje się cytatami. Doświadczenie graniczne wojny\ndoprowadziło do egzystencjalnej pustki bohatera, rozczarowania\ni poczucia bezsilności. Różewicz pokazuje w ten sposób, że wojna nie\nprowadzi jedynie do apoteozy kanonu bohaterów, wysławionych przez\nhistorię, ale pozostawia po sobie żniwo - pokolenie ludzi\nzdegradowanych emocjonalnie i naznaczonych traumą.\nZ drugiej strony w literaturze wszechobecne jest zjawisko heroizacji\nbohaterów. Klasycznym wzorcem tego sposobu kreacji jest Iliada\nHomera. Bohaterowie utworu w istocie bardziej przypominają bogów\nniż ludzi, obdarzeni są siłą i odwagą, ich działania wyznacza dokładnie\nokreślona hierarchia wartości. Zarówno Achilles, jak i Hektor to herosi,\nktórzy słyną ze swojej waleczności i gotowości do poświęceń,\nreprezentują tradycyjny dla kultury europejskiej etos bohatera -\nwielkiego wojownika, oddanego swojej sprawie i sprawie ojczyzny\nherosa. Zabieg heroizacji kształtuje podniosłość eposu, uszlachetnia\nbohaterów i ich postawy, a co za tym idzie, wpływa na kulturotwórczą\nrolę utworu.\nKontekstem do kreacji postaw heroicznych była także epoka\nśredniowiecza\ni\nkształtowanie\nsię\nuniwersalistycznej\nkultury\neuropejskiej. Stosunki zależności feudalnych doprowadziły do\nwyodrębnienia się stanu rycerskiego, dla którego charakterystyczny\nx int.\njęz.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 131\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nstał się ideał wojownika bez skazy, broniącego wiary i ojczyzny.\nŚredniowieczny etos rycerski przedstawiony jest w Pieśni o Rolandzie.\nW postaci głównego bohatera, będącego rycerzem Karola Wielkiego,\nstreszcza\nsię\nhonorowy\nkodeks\npostępowania\nwedług\nśredniowiecznych przekonań. W tym czasie ukształtowały się także\ndwa inne wzorce parenetyczne: ascetycznego świętego i dobrego\nwładcy. Na ich powstanie miały wpływ: dominująca w Europie religia\nchrześcijańska i związany z nią dualizm średniowieczny, a także\ndeterminujący\nstosunki\nspołeczne\nsystem\ngospodarczy\noraz\ncharakterystyczny dla początków epoki ustrój, jakim była monarchia\npatrymonialna. Heroizacja bohaterów w literaturze i kulturze\nśredniowiecza wpłynęła na dydaktyczny charakter dzieł z tej epoki.\nLiteratura jest jednocześnie obrazem danego społeczeństwa, jak\ni czynnikiem, mającym wpływ na jego system przekonań i wartości.\nPrzedstawia rozmaite wzorce osobowe, posługując się różnymi\nstrategiami kreacji bohaterów. Klasyczny zabieg heroizacji postaci miał\nna celu stworzenie swoistego dekalogu pożądanych społecznie\nzachowań i zhierarchizowanie wartości. Natomiast deheroizacja\nbohaterów literackich, która znacząco wzrosła po tragicznych i niemal\nabsurdalnych wydarzeniach wieku XX, zdaje się obnażać prawdę\no człowieku, który bywa słaby i poniżony.\n/637 wyrazów/\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Iliady Homera,\nPieśni o Rolandzie)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną;\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza destrukcji osobowości bohatera, pełne\nwnioskowanie argumentacyjne dotyczące wpływu czynników zewnętrznych na\nproces deheroizacji postaci ); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano\nodniesienie do Kartoteki Tadeusza Różewicza (rozpad systemu wartości, rozpad\nosobowości, deheroizacja bohatera w kontekście wydarzeń historycznych i ich\nwpływu na kształtowanie kondycji jednostek) oraz przykłady literackie ilustrujące\nheroizację bohaterów: Iliadę Homera (kreację herosów ucieleśniających męstwo i\n132 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\noddanie sprawie, o którą walczą) i Pieśń o Rolandzie (średniowieczny epos\nobrazujący kształtowanie się etosu rycerskiego)\nfunkcjonalnie wykorzystano również konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki\n- kreacje bohaterów o cechach charakterystycznych dla epoki; literacki -\nwykorzystanie czwartego utworu literackiego do zobrazowania i pogłębienia\nproblemu heroizacji i deheroizacji)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność omówienia dzieł literackich i wykorzystane konteksty interpretacyjne\nświadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny; występuje 1 zaburzenie w spójności.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.\nŁącznie\n33 punkty\nPrzykład 2.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\nHeroizacja to zabieg nadawania postaci literackiej charakteru\nbohatera, przedstawianie jej cech osobowości i wszelkich zachowań\njako idealnie dobrych, a czynów - jako nieskalanych szarością\nmoralną i nieskończenie doskonałych. Taki sposób przedstawienia\npowszechny był już w starożytności, i dalej, w często uświęcającym\nopisywanych bohaterów średniowieczu. Heroizacja jest stosowana do\ndziś, jednak powszechniejszy stał się zabieg przeciwny: deheroizacja.\nPolega ona na kształtowaniu postaci poprzez nadanie i uwypuklenie\njej cech negatywnych, pokazywanie najgorszych jej uczynków bez\nżadnych apologii, zwracanie uwagi na błędy przez nią popełniane\ni odbieranie cech wspierających idealistyczny odbiór bohatera jako\nherosa.\nTak przedstawiany jest bohater „Małej apokalipsy” Konwickiego.\nJest on pisarzem - który od siedmiu lat nie pisze. Należał do AK,\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 133\nsp.\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\npotem do partii rządzącej - z której go wyrzucono. Ma związek ze\nśrodowiskami opozycyjnymi - jednak nie jest aktywnym działaczem\nantyrządowym. Mówi, że jest wolny - tkwi w bezradnym zastoju. Gdy\ntemu zmęczonemu życiem, pesymistycznemu mężczyźnie, któremu\ndni mijają na zastanawianiu się nad śmiercią, zostaje zasugerowane\ndokonanie samobójstwa poprzez samospalenie, jego inicjalną reakcją\nnie jest idealistyczne uniesienie, a bunt i oburzenie. Okazuje się, że\nnie jest to człowiek stały w wierze i ideach, od zawsze zdecydowany\ni niezmienny w oczywistym i świętym poświęceniu jednoznacznemu\ndobru. Razem z nim przechodzimy przez wszystkie jego błędy\ni życiowe obrzydlistwa. Przynależność do partii, sprzedajność swoich\numiejętności i wykorzystywanie ich do tworzenia hymnów na cześć\nreżimu, obłuda i okłamywanie samego siebie aż do pewności, że nie\npopełnia się wcale żadnego grzechu. Jednak młodość innych osób\nprzeraża go równie silnie. Biorąc pod uwagę jego ciągłe przemyślenia\nna temat własnego zgonu, zmian otaczającego go świata i swojego\ntestamentu, jest zaskakująco mało oswojony z ideą śmierci, swojej\ni świata. Jego świat się kończy, a on nie patrzy na to ze zgodą\ni spokojem. To apokalipsa. Jego własna, prywatna - mała. Koniec\njego życia i rzeczywistości takiej, jak on ją odbiera. To postać\nrealistyczna, i dzięki użyciu jej jako głównego bohateraX autor jest\nw stanie przekazać nam jako odbiorcom skomplikowany obraz\nczasów, w jakich przyszło mu żyć, różnych stron problemów. Zostawia\nnam miejsce na własną interpretację i własne wnioski, przekazując\nwszystkie odcienie szarości w nieoczywistych zagadnieniach\nmoralnych - nie narzuca wyidealizowanego obrazu własnej myśli\ni interpretacji rzeczywistości.\nInaczej postępuje Henryk Sienkiewicz√ opowiadając historię\ntytułowego bohatera w „Panu Wołodyjowskim”. Funkcja tej powieści to\nprzypominanie o lepszych czasach Rzeczypospolitej, sławne\npokrzepienie serc żyjących w trudnej rzeczywistości Polaków - stroni\nod głębokich analiz i wnikliwych przemyśleń, a więc świat staje się\nspolaryzowany, a dobro i zło to dwa oddalone od siebie bieguny.\nZachowania zarówno Michała Wołodyjowskiego, jak i jego przyjaciół\njawią się jako chwalebne, mądre i odważne, jako że postaci te należą\ndo strony „dobrej”. Kontrastowe jest to poprzez zezwierzęcone opisy\nX int. jęz.\njęz.\n√ int.\njęz.\n134 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\nstrony „złej”. Tatarzy to zdeheroizowani ledwo-ludzie, dzika wataha,\nbezmózga masa wyjąca i skomląca. Ciemne, brudne, wściekłe\ni bezduszne ciała rzucające się na bohaterów uświęconych swoją\nprzynależnością do narodu polskiego. Patriotyzm i honor nawet nie są\nbrane pod uwagę jako możliwe wartości kierujące Turkami,\nzarezerwowane są dla Polaków, którzy oczywiście przestrzegają ich\nz nabożnością. Sięga to ekstremum w finale powieści. Wołodyjowski,\nponieważ nie jest w stanie obronić zamku, postanawia, że wysadzi\nsiebie razem z budowlą - do takiego stopnia chce bronić swojego\nhonoru i danego słowa. W tym momencie brawura bierze górę nad\nlogiką - bohater nie myśli, że mógłby przysłużyć się ojczyźnie lepiej,\npozostając żywym i walcząc. Przemyka mu przez myśl, że jego\nsamobójcze poświęcenie skrzywdzi Basię, która uciekła przed swoim\ntatarskim porywaczem i cudem unikając śmierci, sama odbiła się\nz jego rąk, tylko dla niego. I Wołodyjowski, ze słowami „nic to”, skazuje\nsiebie na śmierć, a swoją żonę na niewymowne cierpienie.\nUstanawianie honoru na miejscu nadrzędnym, ponad miłością,\nwspólnym dobrem czy życiem, jest zabiegiem bardzo powszechnym\nprzy heroizacji bohatera - a nieokupione wątpliwościami poświęcenie\nsamego siebie, a czasem też innych, to esencja heroizmu.\nPodobne\nzachowania\nzaobserwować\nmożna\nw\n„Pieśni\no Rolandzie”, która jest jednym z najbardziej znanych eposów\nrycerskich - dosłownie jest to pieśń o bohaterskich czynach, stanowi\nwięc najbardziej klasyczny przykład heroizacji postaci. Osiągnięta jest\nprzy użyciu podobnych środków jak w „Panu Wołodyjowskim”, który\nczerpie z tej i innych średniowiecznych pieśni inspirację, będąc\npowieścią historyczną. Mamy więc kontrast, ponownie - wrogowie\nRolanda to podstępni, krwiożerczy poganie, niegodni go choćby\ndotknąć; podczas gdy sam rycerz to człowiek Boży, oddany ojczyźnie\ni pewien swojej racji. Wykazuje się niesamowitą odwagą i by nie\nzachować się, w swojej opinii, niehonorowo, nie wzywa pomocy, gdy\nwpada w zasadzkę - przez co zostaje zabity cały jego oddział, on sam,\na potem z rozpaczy umiera także jego narzeczona. Jednak jego\nśmierć nie jest wcale tak spontaniczna - świadomie decyduje się nie\nwołać po posiłki, a umierając√ zachowuje pełną trzeźwość umysłu.\nHeroiczny wysiłek zapobiega jego śmierci od uderzenia wrogiego\njęz.\njęz.\njęz.\njęz.\n√ int.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 135\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\n115\n116\n117\nmiecza - w stanie, w którym nie powinien już wykonywać żadnych\nfunkcji życiowych√ zabija rzucającego się na niego nieprzyjaciela,\nusiłuje złamać swój miecz√ uderzając nim niezliczoną ilość razy\no kamień, jednak przekonuje się, że jest to niemożliwe. Mówi więc do\nswojego miecza√ czując zbliżającą się śmierć, biegnie na miejsce\nidealne do dokonania żywota. Tam układa się w rytualny sposób,\nmodli się i dopiero wtedy jego dusza zabrana zostaje przez Boga do\nnieba. Heroizacja śmierci Rolanda jest dociągnięta do absolutnych\nwyżyn i współczesny czytelnik widzi w niej groteskę i absurd -\noryginalny Roland został po prostu zabity wraz ze swoim oddziałem\npo walce z Baskami, jednak pieśń rozwija tę ideę, mityzuje tego\nbretońskiego hrabiego jako nieskalanego świętego herosa.\nZarówno heroizacja, jak i deheroizacja to techniki, które kształtują\nodbiór tekstu przez czytelnika, pomocne w przekazywaniu przez niego\nwłasnych myśli i emocji związanych z opisywanym tematem - poprzez\nich zastosowanie osiąga się konkretny cel: perswazję emocjonalną.\nDeheroizacjaX użyta wobec głównego bohatera i narratora urealnia\njego odbiór jako postaci i może nawet sprawiać, że będzie on bliższy\nosobie czytającej tekst, pełen wad, nawet jeśli nie sympatyczny√ to\nbardziej realny. Jednakże używana do portretowania całych grup ludzi\njest dość niebezpieczna - może wręcz wspierać myśli ksenofobiczne\ni rasistowskie. Heroizacja tymczasem stosowana wobec jakiejkolwiek\ngrupy czy jednostki nie jest niczym nagannym, dopóki nie przesłania\nważnych problemów w przedstawianym temacie, bo może stawać się\nformą zakłamania, a w dobrej czy złej wierze - nie ma to znaczenia.\nPonadto, w obecnych czasach√ czytający łatwo może odebrać\nznaczny jej stopień jako cynizm, albo coś komicznego w swoim\nabsurdzie. Obie techniki umiejętnie stosowane to bardzo ważne\ni powszechne narzędzia, używane od zarania literatury, żadna nie jest\nz natury lepsza niż druga. Kluczem do ich użycia jest zachowanie\nrównowagi. /1040 wyrazów/\n√ int.\n√ int.\n√ int\njęz.\nX int.\n√ int\n√ int\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Pieśni\no Rolandzie)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\n136 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza przyczyn i znaczenia deheroizacji bohatera dla\nprzesłania powieści); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano Pana\nWołodyjowskiego Henryka Sienkiewicza (heroizm jako suma sprzeczności, analiza\nkontrastu jako zabiegu literackiego stanowiącego podłoże heroizacji bohatera) oraz\nPieśń o Rolandzie (heroizacja postaci bohatera na tle skontrastowanych postaw\nstron walczących, sakralizacja postaci jako zabieg literacki służący heroizacji\nbohatera)\nczęściowo funkcjonalnie wykorzystany kontekst historycznoliteracki (odniesienie\npostaci Michała Wołodyjowskiego do kreacji średniowiecznych rycerzy)\nzadowalająca argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystany\nczęściowo\nfunkcjonalnie kontekst interpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nkonsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;\n1 zaburzenie spójności wewnątrz akapitu.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n8 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 9 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n28 punktów\nPrzykład 3.\nBłędy\nrzeczowe,\nbłędy\nw kompozycji\nBłędy językowe\n(w tym\nstylistyczne),\nortograficzne\ni interpunkcyjne\n01\n02\n03\n04\n05\n06\nIdealizację bohaterów literackich można dostrzec w tekstach\nróżnych epok, w których pełniła ona rozmaite funkcje artystyczne\nuwarunkowane kontekstem historycznym lub historycznoliterackim.\nSzczególną odmianą tego sposobu kreacji postaci jest heroizacja,\na więc nadawanie postaci cech herosa - bohatera. Klasycznymi\nprzykładami są tu bohaterowie starożytnych eposów, czego\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 137\n07\n08\n09\n10\n11\n12\n13\n14\n15\n16\n17\n18\n19\n20\n21\n22\n23\n24\n25\n26\n27\n28\n29\n30\n31\n32\n33\n34\n35\n36\n37\n38\n39\n40\n41\n42\nprzykładem jest „Iliada” Homera. Archetypem herosa literackiego jest\nHektor, który zostaje uwznioślony w słynnym pojedynku z Achillesem\npodczas wojny trojańskiej. Analizując pod tym kątem inne postacie\nliterackie, jak hrabia Roland, Michał Wołodyjowski czy Jacek Soplica,\ndostrzegamy, że w literaturze dawnej heroizacja była sposobem\nukazania wzorów osobowych i popularyzacją cenionych wartości.\nJednak im bliżej współczesności, tym heroizacja postaci literackich\nprzechodzi stopniowo w swoje przeciwieństwo i artyści kreują\nbohaterów wręcz prowokacyjnie zdeheroizowanych. Jakie są\nprzyczyny i formy tej wolty artystycznej? Wyjaśnię to na wybranych\nprzykładach w dalszej części pracy.\nPrzykładem prowokacyjnej deheroizacji jest bez wątpienia\nbohater „Małej apokalipsy” Tadeusza Konwickiego. Ta słynna\nwspółczesna\npowieść\nwydana\nzostała\nu\nschyłku\nPRL-u\nw wydawnictwie drugiego obiegu, a więc poza zasięgiem ówczesnej\ncenzury. Utwór miał charakter kultowy, można powiedzieć, że dla\nówczesnych czytelników był polskim odpowiednikiem antyutopii\nOrwella „Rok 1984”. Pod koniec lat 70-tych XX wieku Polacy czuli się\njak obywatele Oceanii - całkowicie zniewoleni, rozbici jako\nspołeczeństwo, bez nadziei na zmianę. Jednak narrator powieści\nKonwickiego nie przypomina zbuntowanego Winstona Smitha, który\npodejmuje walkę z systemem totalitarnym. Jest to inteligent, pisarz w\npełni świadomy sytuacji w Polsce komunistycznej. Podejmuje się\nszczególnego zadania - dokonania aktu samospalenia przed\nPałacem Kultury w Warszawie podczas jubileuszowego zjazdu partii\nkomunistycznej, na znak protestu. Gotowość artysty do poświęcenia\nsię za zniewoloną ojczyznę przypomina wielkich bohaterów\nromantycznych√ jak Mickiewiczowski Konrad czy Kordian z dramatu\nSłowackiego.\nJednak\nnarrator\nKonwickiego\njest\nbohaterem\nantyromantycznym. Niemal w każdym zdaniu swoich licznych\nmonologów wewnętrznych mówi o swoich słabościach, poczuciu\nbezsensu życia, niewiary w sens własnego protestu. Bohater nie jest i\nnie chce być herosem opozycji. Deheroizacja tej postaci widoczna jest\nprzede wszystkim w jego stanie świadomości i języku, jakim jest ona\nopisana. Jest to człowiek wewnętrznie unicestwiony, który przeżył\nrozpad wszystkich ważnych dla niego wartości i żyje w rozpaczy.\njęz.\n√ int.\njęz. jęz.\n138 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\nsp.\n43\n44\n45\n46\n47\n48\n49\n50\n51\n52\n53\n54\n55\n56\n57\n58\n59\n60\n61\n62\n63\n64\n65\n66\n67\n68\n69\n70\n71\n72\n73\n74\n75\n76\n77\n78\nDotyczy to zarówno elementarnych zasad etycznych jak uczciwość\nczy sprawiedliwość, ale także symboli narodowych. Czuje się\npokonany. Akt samospalenia nie jest jego wyborem życiowym, został\nwyznaczony do tego zadania (do końca nie wiemy, czy się go\npodejmie). Brakuje mu motywacji, nie czuje w sobie gniewu\nbuntownika, jest całkowicie wypalony, także jako artysta. Język opisu\ntej świadomości jest groteskowy. Cechuje go nagromadzenie\nkontrastów - słownictwo degradujące, często wulgarne√ łączy się\nz poetyzmami, przekleństwa√ z patosem. Efekt deheroizacji bohatera\njest szczególnie widoczny w zestawianiu symboli religijnych\nz profanum codzienności. Na swojej Golgocie bohater jest skacowany\ni znudzony. Dominują wyrazy nacechowane negatywnie, ponieważ\nżaden element jego „paskudnej egzystencji ” - jak mówi - nie daje\nsatysfakcji\nczy\nnadziei\ni\nto\nsamo\ndotyczy\ncałego\nświata\nprzedstawionego, ponieważ nie tylko Polska stała się Polską\nRepubliką Radziecką, ale „cała galaktyka leci w otchłań nicości”.\nDeheroizacja narratora oddaje stan świadomości polskiej inteligencji\nu schyłku komunizmu, jej słabości, poczucia beznadziejności\ni rozpadu otaczającego świata, jest literackim opisem polskiej\napokalipsy.\nLepiej zrozumie się literaturę współczesną√ porównując obecną\nw niej deheroizację z zabiegami przeciwnymi. Konrad z III cz.\n„Dziadów” to bohater poddany w znacznym stopniu heroizacji.\nW porównaniu z narratorem „Małej apokalipsy” jest poetą, który ma\npoczucie własnej siły i wartości, co doceniają także przyjaciele,\nz którymi jest więziony w Wilnie. W ich dialogach opisany jest jako\nmłodzieniec żyjący w swoim poetyckim świecie, nieco na uboczu,\ntajemniczy. Mimo wspólnoty losuX nie mają przystępu do jego świata.\nSamotność poety łączy się z jego życiową przemianą, ukazaną\nsymbolicznie w Prologu dramatu. Kiedy „umarł” Gustaw, narodził się\nbojownik sprawy narodowej. Staje się on romantycznym herosem, co\nukazuje Wielka Improwizacja. Widoczne jest to we fragmentach\nmonologu, kiedy zwraca się on bezpośrednio do Boga. Jego\nwypowiedź nacechowana jest skrajnymi emocjami oraz patosem.\nKluczowym elementem heroizacji w kreacji tego bohatera jest jego\nmitologizacja, czyli prometeizm Konrada. „Nazywam się milion - bo za\njęz.\njęz.\n√ int.\n√ int.\n√ int. jęz.\nX int. jęz.\njęz.\nort.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 139\n79\n80\n81\n82\n83\n84\n85\n86\n87\n88\n89\n90\n91\n92\n93\n94\n95\n96\n97\n98\n99\n100\n101\n102\n103\n104\n105\n106\n107\n108\n109\n110\n111\n112\n113\n114\nmilijony kocham i cierpię katusze” - liczebnik występuje tu w funkcji\nsymbolicznej, Konrad utożsamia się z cierpieniem wszystkich\nPolaków, przed Bogiem występuje niejako w ich imieniu. Jako heros\npolski stawia wszystko na jedną kartę - pragnie „rządu dusz”, a więc\nwładzy boskiej. Ryzykuje wiele, bluźnierstwa niemal gubią jego duszę.\nPodsumowując - Konrad to uosobienie bohatera romantycznego.\nMimo błędów i słabościX widoczna jest heroizacja jego wizerunku -\nprowadzi „dialog” z Bogiem, buntuje się przeciw jego obojętności,\ngotów jest do całkowitego poświęcenia dla swego narodu jako nowy\nPrometeusz. Heroizacja podkreśla tragizm tego bohatera.\nCodzienność tradycyjnie lokowana była w sferze profanum.\nJednak Stefan Żeromski w powieści „Przedwiośnie” z okresu\ndwudziestolecia międzywojennego ukazał swoiste uwznioślenie\nspraw przyziemnych, codziennych. Stało się to poprzez kreację matki\ngłównego\nbohatera\nJadwigę\nBarykową.\nJest\nto\npostać\ndrugoplanowa, jednak ważna dla zrozumienia problematyki rewolucji\nw Baku. To wydarzenie historyczne całkowicie zniszczyło życie\nrodzinne Baryków. Po mobilizacji męża do wojskaX bohaterka zostaje\nsama z dorastającym synem, który zmienia się w zbuntowanego\nnastolatka. Porzucenie szkoły i jego fascynacja komunizmem są\nźródłem lęku matki o bezpieczeństwo Cezarego. Heroizacja matki\nukazana jest poprzez przemianę jej osobowości w nowych\nwarunkach. Pozbawiona opieki męża, zdana na siebie przełamuje się\ni próbuje sprostać tym wszystkim wyzwaniom. Z kobiety cichej\ni wycofanej staje się osobą aktywną, która z narażeniem życia potrafi\nzdobywać żywność. Ta „tortura czynu” nie przychodzi jej łatwo, gdyż\njest sprzeczna z jej naturą i często ponad siły. Metamorfoza bohaterki\nwzbogaca jej kreację, która jest poddana heroizacji. Barykowa jest\nbohaterką dnia codziennego w warunkach ekstremalnych - podczas\nkrwawej rewolucji w Rosji. Heroizacja poprzez kontrast jest\nwzmocniona przez narrację prowadzoną z perspektywy syna, który\nz czasem dojrzewa i widzi nadludzkie wysiłki matki, by zapewnić im\nbyt. Zmiana perspektywy narracyjnej najlepiej też ukazuje funkcję\nheroizacji Jadwigi Barykowej - służy ona stworzeniu kreacji\nwyjątkowej matki. Przemiana bohaterki motywowana jest nie tylko\ninstynktem zachowawczym, ale bezgraniczną miłością do syna,\nX int.\njęz.\nx int. jęz.\n140 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023\n115\n116\n117\n118\n119\n120\n121\n122\n123\n124\n125\n126\n127\n128\n129\n130\n131\n132\nktórego chce ocalić. Heroizacja pogłębia artystyczny wizerunek matki\ni macierzyństwa w powieści.\nHeroizacja i deheroizacja to stosunkowo często stosowane\nzabiegi\nartystyczne.\nHeroizacja\nczęściej\nstosowana\nbyła\nw przeszłości, czego przykładem jest monumentalnie tragiczna\nkreacja romantycznego Konrada z III cz. „Dziadów” i inni wymienieni\nwcześniej bohaterowie. Jednak przykład Jadwigi Barykowej -\nheroicznej kreacji matki z powieści międzywojennej świadczy\no uniwersalności stosowania tego typu idealizacji. Z kolei deheroizacja\njest charakterystyczna dla literatury współczesnej, która odrzuca\ntradycjonalizm i korzysta z awangardowych sposobów kreacji\nartystycznej poprzez groteskę. Co ciekawe - oba te sposoby mogą ze\nsobą współistnieć, czego przykładem jest na przykład koegzystencja\npostaci typu Barykowa z prześmiewczą kreacją Bladaczki -\nnauczyciela z powieści „Ferdydurke” Gombrowicza. Zarówno\nheroizacja, jak i deheroizacja mogą współistnieć obok siebie w\nzależności od funkcji artystycznych i wybranych przez autora\nsposobów komunikowania się z czytelnikiem. /1070 wyrazów/\njęz. jęz.\njęz.\n1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości\nspełnia formalne warunki:\nznajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym\ndo lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Dziadów cz. III\nAdama Mickiewicza, Przedwiośnia Stefana Żeromskiego)\nw całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu\njest wypowiedzią argumentacyjną\nnie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.\n2. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt\nw wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza\nKonwickiego (funkcjonalna analiza mechanizmów literackiego obrazu deheroizacji\nbohatera dokonującej się w ukształtowanym świecie przedstawionym powieści);\nfunkcjonalnie ukazane mechanizmy heroizacji bohaterów Dziadów cz. III (Konrad\njako zbuntowany przeciw Bogu, samotny poeta, gotowy do heroicznego\npoświęcenia dla ojczyzny) oraz Przedwiośnia (Jadwiga Barykowa - heroina\ncodziennej walki o byt w czasach rewolucji)\nfunkcjonalnie wykorzystano również kontekst interpretacyjny (historycznoliteracki -\nkreacje bohaterów o cechach charakterystycznych dla reprezentowanych przez\nsiebie epok)\nbogata argumentacja\nfunkcjonalność\nomówionych\ndzieł\nliterackich\ni\nwykorzystany\nkontekst\ninterpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.\nOpis egzaminu maturalnego z języka polskiego 141\n3. Kompozycja wypowiedzi\n3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy\nzorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,\njak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób\nwyrazisty i konsekwentny.\n3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 1 błąd\nw spójności - nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach\n(linijki 44-46) czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.\n3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.\n4. Język wypowiedzi\n4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych\n(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;\n13 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.\n4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.\n4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.\nŁącznie\n27 punktów\n142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym\nod roku szkolnego 2022/2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/informator-maturalny-jezyk-polski-2023-poziom-rozszerzony/zad-Temat_5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":129,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Egzamin maturalny · Informator maturalny · 2023","subject_label":"egzamin-maturalny","category_label":"Informator maturalny","text_html":"

Temat 5.
Heroizacja i deheroizacja bohatera literackiego.
Rozważ, jakie funkcje pełnią heroizacja i deheroizacja w kreacji bohatera literackiego.
W pracy odwołaj się do:
Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego
utworów literackich z dwóch różnych epok
wybranego kontekstu.
Przykładowe ocenione rozwiązania
Przykład 1.
Błędy
rzeczowe,
błędy
w kompozycji
Błędy językowe
(w tym
stylistyczne),
ortograficzne
i interpunkcyjne
sp.
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
Według
klasycznych
wzorców
literackich
bohater
utworu
przedstawiany jest w jak najlepszym świetle - zwycięża w glorii na polu
bitwy lub honorowo przegrywa, w imię wyznawanych ideałów. Taki
sposób kreowania postaci charakterystyczny jest dla literatury
starożytnej i średniowiecznej. Jednak im bliżej współczesności, tym
częściej pojawia się tendencja do deheroizacji bohaterów, czyli do
przedstawiania ich w prawdziwym świetle,x i degradacji systemów
wartości. Heroizacja i deheroizacja w procesie kreowania bohatera
literackiego spełnia różne role.
Właśnie taki zabieg deheroizacji bohatera odnajdujemy w „Małej
apokalipsie” Tadeusza Konwickiego. W powieści obserwujemy
stopniowy rozpad osobowości głównego bohatera. Jest to człowiek
zdegradowany emocjonalnie, przekonany o własnej znikomości i żyjący
w nieustannym poczuciu pustki. Z łatwością - i zdaje się zupełnie
przypadkowo - godzi się na samobójstwo. Konwicki w ten sposób
kreuje bohatera wbrew heroicznym wzorcom, bo przecież mógłby
dokonać spektakularnego, pełnego patosu aktu samospalenia w imię
jakiejś nadrzędnej idei lub wartości, ale w istocie jest zupełnie
przeciwnie. Bohater powieści wybiera śmierć, bo nie odczuwa, że jego
istnienie ma wartość, jest zagubiony, tęskni za utraconą przeszłością,
chociaż jej nie idealizuje. Pesymizm egzystencjalny powoduje
rezygnację z życia, bierne czekanie na koniec, rozpatrywanie osobistej
małej apokalipsy. Powieść Konwickiego jest antyutopią, obrazem
x int. jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
130 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
społeczeństwa kontrolowanego przez reżim totalitarny, opowieścią
o moralnej destrukcji jednostek w świecie absurdu. Zabieg deheroizacji
bohatera sprawia, że czytelnik wyzbywa się wszelkich złudzeń
dotyczących walki z systemem, któremu nie każdy miał odwagę się
przeciwstawić, a poddanie się opresji było dla niektórych jedynym
sposobem zachowania równowagi psychicznej. Ukazana jest prawda
o człowieku, który bywa jednostką pełną wątpliwości dotyczących
sensu własnego istnienia, upadającą pod ciężarem doświadczeń
i skłonną do rezygnacji z powszechnie przyjmowanych wartości.
W podobny sposób został przedstawiony bohater Kartoteki
Tadeusza Różewicza. Tak jak bohater Małej apokalipsy jest
bezimienny, bierny, a jego działania -x pozbawione sensu ze względu
na aksjologiczną pustkę. Właściwie jest antybohaterem, zaprzecza
klasycznym regułom dramaturgicznym - nie przyczynia się do rozwoju
akcji dramatu, nieustannie leży w łóżku, a często zamiast własnych
słów posługuje się cytatami. Doświadczenie graniczne wojny
doprowadziło do egzystencjalnej pustki bohatera, rozczarowania
i poczucia bezsilności. Różewicz pokazuje w ten sposób, że wojna nie
prowadzi jedynie do apoteozy kanonu bohaterów, wysławionych przez
historię, ale pozostawia po sobie żniwo - pokolenie ludzi
zdegradowanych emocjonalnie i naznaczonych traumą.
Z drugiej strony w literaturze wszechobecne jest zjawisko heroizacji
bohaterów. Klasycznym wzorcem tego sposobu kreacji jest Iliada
Homera. Bohaterowie utworu w istocie bardziej przypominają bogów
niż ludzi, obdarzeni są siłą i odwagą, ich działania wyznacza dokładnie
określona hierarchia wartości. Zarówno Achilles, jak i Hektor to herosi,
którzy słyną ze swojej waleczności i gotowości do poświęceń,
reprezentują tradycyjny dla kultury europejskiej etos bohatera -
wielkiego wojownika, oddanego swojej sprawie i sprawie ojczyzny
herosa. Zabieg heroizacji kształtuje podniosłość eposu, uszlachetnia
bohaterów i ich postawy, a co za tym idzie, wpływa na kulturotwórczą
rolę utworu.
Kontekstem do kreacji postaw heroicznych była także epoka
średniowiecza
i
kształtowanie
się
uniwersalistycznej
kultury
europejskiej. Stosunki zależności feudalnych doprowadziły do
wyodrębnienia się stanu rycerskiego, dla którego charakterystyczny
x int.
jęz.
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 131
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
stał się ideał wojownika bez skazy, broniącego wiary i ojczyzny.
Średniowieczny etos rycerski przedstawiony jest w Pieśni o Rolandzie.
W postaci głównego bohatera, będącego rycerzem Karola Wielkiego,
streszcza
się
honorowy
kodeks
postępowania
według
średniowiecznych przekonań. W tym czasie ukształtowały się także
dwa inne wzorce parenetyczne: ascetycznego świętego i dobrego
władcy. Na ich powstanie miały wpływ: dominująca w Europie religia
chrześcijańska i związany z nią dualizm średniowieczny, a także
determinujący
stosunki
społeczne
system
gospodarczy
oraz
charakterystyczny dla początków epoki ustrój, jakim była monarchia
patrymonialna. Heroizacja bohaterów w literaturze i kulturze
średniowiecza wpłynęła na dydaktyczny charakter dzieł z tej epoki.
Literatura jest jednocześnie obrazem danego społeczeństwa, jak
i czynnikiem, mającym wpływ na jego system przekonań i wartości.
Przedstawia rozmaite wzorce osobowe, posługując się różnymi
strategiami kreacji bohaterów. Klasyczny zabieg heroizacji postaci miał
na celu stworzenie swoistego dekalogu pożądanych społecznie
zachowań i zhierarchizowanie wartości. Natomiast deheroizacja
bohaterów literackich, która znacząco wzrosła po tragicznych i niemal
absurdalnych wydarzeniach wieku XX, zdaje się obnażać prawdę
o człowieku, który bywa słaby i poniżony.
/637 wyrazów/

\n
  1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości
\n

spełnia formalne warunki:
znajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym
do lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Iliady Homera,
Pieśni o Rolandzie)
w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu
jest wypowiedzią argumentacyjną;
nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.

\n
  1. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt
\n

w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza
Konwickiego (funkcjonalna analiza destrukcji osobowości bohatera, pełne
wnioskowanie argumentacyjne dotyczące wpływu czynników zewnętrznych na
proces deheroizacji postaci ); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano
odniesienie do Kartoteki Tadeusza Różewicza (rozpad systemu wartości, rozpad
osobowości, deheroizacja bohatera w kontekście wydarzeń historycznych i ich
wpływu na kształtowanie kondycji jednostek) oraz przykłady literackie ilustrujące
heroizację bohaterów: Iliadę Homera (kreację herosów ucieleśniających męstwo i
132 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
oddanie sprawie, o którą walczą) i Pieśń o Rolandzie (średniowieczny epos
obrazujący kształtowanie się etosu rycerskiego)
funkcjonalnie wykorzystano również konteksty interpretacyjne (historycznoliteracki

\n\n

wykorzystanie czwartego utworu literackiego do zobrazowania i pogłębienia
problemu heroizacji i deheroizacji)
bogata argumentacja
funkcjonalność omówienia dzieł literackich i wykorzystane konteksty interpretacyjne
świadczą o erudycji zdającego.

\n
  1. Kompozycja wypowiedzi
\n

3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy
zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,
jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób
wyrazisty i konsekwentny; występuje 1 zaburzenie w spójności.
3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny.
3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.

\n
  1. Język wypowiedzi
\n

4a. Poprawność językowa: 5 pkt - szeroki zakres środków językowych
(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;
6 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.
4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.
4c. Poprawność interpunkcyjna: 2 pkt - praca zawiera 2 błędy interpunkcyjne.
Łącznie
33 punkty
Przykład 2.
Błędy
rzeczowe,
błędy
w kompozycji
Błędy językowe
(w tym
stylistyczne),
ortograficzne
i interpunkcyjne
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
Heroizacja to zabieg nadawania postaci literackiej charakteru
bohatera, przedstawianie jej cech osobowości i wszelkich zachowań
jako idealnie dobrych, a czynów - jako nieskalanych szarością
moralną i nieskończenie doskonałych. Taki sposób przedstawienia
powszechny był już w starożytności, i dalej, w często uświęcającym
opisywanych bohaterów średniowieczu. Heroizacja jest stosowana do
dziś, jednak powszechniejszy stał się zabieg przeciwny: deheroizacja.
Polega ona na kształtowaniu postaci poprzez nadanie i uwypuklenie
jej cech negatywnych, pokazywanie najgorszych jej uczynków bez
żadnych apologii, zwracanie uwagi na błędy przez nią popełniane
i odbieranie cech wspierających idealistyczny odbiór bohatera jako
herosa.
Tak przedstawiany jest bohater „Małej apokalipsy” Konwickiego.
Jest on pisarzem - który od siedmiu lat nie pisze. Należał do AK,
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 133
sp.
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
potem do partii rządzącej - z której go wyrzucono. Ma związek ze
środowiskami opozycyjnymi - jednak nie jest aktywnym działaczem
antyrządowym. Mówi, że jest wolny - tkwi w bezradnym zastoju. Gdy
temu zmęczonemu życiem, pesymistycznemu mężczyźnie, któremu
dni mijają na zastanawianiu się nad śmiercią, zostaje zasugerowane
dokonanie samobójstwa poprzez samospalenie, jego inicjalną reakcją
nie jest idealistyczne uniesienie, a bunt i oburzenie. Okazuje się, że
nie jest to człowiek stały w wierze i ideach, od zawsze zdecydowany
i niezmienny w oczywistym i świętym poświęceniu jednoznacznemu
dobru. Razem z nim przechodzimy przez wszystkie jego błędy
i życiowe obrzydlistwa. Przynależność do partii, sprzedajność swoich
umiejętności i wykorzystywanie ich do tworzenia hymnów na cześć
reżimu, obłuda i okłamywanie samego siebie aż do pewności, że nie
popełnia się wcale żadnego grzechu. Jednak młodość innych osób
przeraża go równie silnie. Biorąc pod uwagę jego ciągłe przemyślenia
na temat własnego zgonu, zmian otaczającego go świata i swojego
testamentu, jest zaskakująco mało oswojony z ideą śmierci, swojej
i świata. Jego świat się kończy, a on nie patrzy na to ze zgodą
i spokojem. To apokalipsa. Jego własna, prywatna - mała. Koniec
jego życia i rzeczywistości takiej, jak on ją odbiera. To postać
realistyczna, i dzięki użyciu jej jako głównego bohateraX autor jest
w stanie przekazać nam jako odbiorcom skomplikowany obraz
czasów, w jakich przyszło mu żyć, różnych stron problemów. Zostawia
nam miejsce na własną interpretację i własne wnioski, przekazując
wszystkie odcienie szarości w nieoczywistych zagadnieniach
moralnych - nie narzuca wyidealizowanego obrazu własnej myśli
i interpretacji rzeczywistości.
Inaczej postępuje Henryk Sienkiewicz√ opowiadając historię
tytułowego bohatera w „Panu Wołodyjowskim”. Funkcja tej powieści to
przypominanie o lepszych czasach Rzeczypospolitej, sławne
pokrzepienie serc żyjących w trudnej rzeczywistości Polaków - stroni
od głębokich analiz i wnikliwych przemyśleń, a więc świat staje się
spolaryzowany, a dobro i zło to dwa oddalone od siebie bieguny.
Zachowania zarówno Michała Wołodyjowskiego, jak i jego przyjaciół
jawią się jako chwalebne, mądre i odważne, jako że postaci te należą
do strony „dobrej”. Kontrastowe jest to poprzez zezwierzęcone opisy
X int. jęz.
jęz.
√ int.
jęz.
134 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
strony „złej”. Tatarzy to zdeheroizowani ledwo-ludzie, dzika wataha,
bezmózga masa wyjąca i skomląca. Ciemne, brudne, wściekłe
i bezduszne ciała rzucające się na bohaterów uświęconych swoją
przynależnością do narodu polskiego. Patriotyzm i honor nawet nie są
brane pod uwagę jako możliwe wartości kierujące Turkami,
zarezerwowane są dla Polaków, którzy oczywiście przestrzegają ich
z nabożnością. Sięga to ekstremum w finale powieści. Wołodyjowski,
ponieważ nie jest w stanie obronić zamku, postanawia, że wysadzi
siebie razem z budowlą - do takiego stopnia chce bronić swojego
honoru i danego słowa. W tym momencie brawura bierze górę nad
logiką - bohater nie myśli, że mógłby przysłużyć się ojczyźnie lepiej,
pozostając żywym i walcząc. Przemyka mu przez myśl, że jego
samobójcze poświęcenie skrzywdzi Basię, która uciekła przed swoim
tatarskim porywaczem i cudem unikając śmierci, sama odbiła się
z jego rąk, tylko dla niego. I Wołodyjowski, ze słowami „nic to”, skazuje
siebie na śmierć, a swoją żonę na niewymowne cierpienie.
Ustanawianie honoru na miejscu nadrzędnym, ponad miłością,
wspólnym dobrem czy życiem, jest zabiegiem bardzo powszechnym
przy heroizacji bohatera - a nieokupione wątpliwościami poświęcenie
samego siebie, a czasem też innych, to esencja heroizmu.
Podobne
zachowania
zaobserwować
można
w
„Pieśni
o Rolandzie”, która jest jednym z najbardziej znanych eposów
rycerskich - dosłownie jest to pieśń o bohaterskich czynach, stanowi
więc najbardziej klasyczny przykład heroizacji postaci. Osiągnięta jest
przy użyciu podobnych środków jak w „Panu Wołodyjowskim”, który
czerpie z tej i innych średniowiecznych pieśni inspirację, będąc
powieścią historyczną. Mamy więc kontrast, ponownie - wrogowie
Rolanda to podstępni, krwiożerczy poganie, niegodni go choćby
dotknąć; podczas gdy sam rycerz to człowiek Boży, oddany ojczyźnie
i pewien swojej racji. Wykazuje się niesamowitą odwagą i by nie
zachować się, w swojej opinii, niehonorowo, nie wzywa pomocy, gdy
wpada w zasadzkę - przez co zostaje zabity cały jego oddział, on sam,
a potem z rozpaczy umiera także jego narzeczona. Jednak jego
śmierć nie jest wcale tak spontaniczna - świadomie decyduje się nie
wołać po posiłki, a umierając√ zachowuje pełną trzeźwość umysłu.
Heroiczny wysiłek zapobiega jego śmierci od uderzenia wrogiego
jęz.
jęz.
jęz.
jęz.
√ int.
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 135
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
miecza - w stanie, w którym nie powinien już wykonywać żadnych
funkcji życiowych√ zabija rzucającego się na niego nieprzyjaciela,
usiłuje złamać swój miecz√ uderzając nim niezliczoną ilość razy
o kamień, jednak przekonuje się, że jest to niemożliwe. Mówi więc do
swojego miecza√ czując zbliżającą się śmierć, biegnie na miejsce
idealne do dokonania żywota. Tam układa się w rytualny sposób,
modli się i dopiero wtedy jego dusza zabrana zostaje przez Boga do
nieba. Heroizacja śmierci Rolanda jest dociągnięta do absolutnych
wyżyn i współczesny czytelnik widzi w niej groteskę i absurd -
oryginalny Roland został po prostu zabity wraz ze swoim oddziałem
po walce z Baskami, jednak pieśń rozwija tę ideę, mityzuje tego
bretońskiego hrabiego jako nieskalanego świętego herosa.
Zarówno heroizacja, jak i deheroizacja to techniki, które kształtują
odbiór tekstu przez czytelnika, pomocne w przekazywaniu przez niego
własnych myśli i emocji związanych z opisywanym tematem - poprzez
ich zastosowanie osiąga się konkretny cel: perswazję emocjonalną.
DeheroizacjaX użyta wobec głównego bohatera i narratora urealnia
jego odbiór jako postaci i może nawet sprawiać, że będzie on bliższy
osobie czytającej tekst, pełen wad, nawet jeśli nie sympatyczny√ to
bardziej realny. Jednakże używana do portretowania całych grup ludzi
jest dość niebezpieczna - może wręcz wspierać myśli ksenofobiczne
i rasistowskie. Heroizacja tymczasem stosowana wobec jakiejkolwiek
grupy czy jednostki nie jest niczym nagannym, dopóki nie przesłania
ważnych problemów w przedstawianym temacie, bo może stawać się
formą zakłamania, a w dobrej czy złej wierze - nie ma to znaczenia.
Ponadto, w obecnych czasach√ czytający łatwo może odebrać
znaczny jej stopień jako cynizm, albo coś komicznego w swoim
absurdzie. Obie techniki umiejętnie stosowane to bardzo ważne
i powszechne narzędzia, używane od zarania literatury, żadna nie jest
z natury lepsza niż druga. Kluczem do ich użycia jest zachowanie
równowagi. /1040 wyrazów/
√ int.
√ int.
√ int
jęz.
X int.
√ int
√ int

\n
  1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości
\n

spełnia formalne warunki:
znajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym
do lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Pieśni
o Rolandzie)
w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu
136 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
jest wypowiedzią argumentacyjną
nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.

\n
  1. Kompetencje literackie i kulturowe: 14 pkt
\n

w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza
Konwickiego (funkcjonalna analiza przyczyn i znaczenia deheroizacji bohatera dla
przesłania powieści); również w pełni funkcjonalnie wykorzystano Pana
Wołodyjowskiego Henryka Sienkiewicza (heroizm jako suma sprzeczności, analiza
kontrastu jako zabiegu literackiego stanowiącego podłoże heroizacji bohatera) oraz
Pieśń o Rolandzie (heroizacja postaci bohatera na tle skontrastowanych postaw
stron walczących, sakralizacja postaci jako zabieg literacki służący heroizacji
bohatera)
częściowo funkcjonalnie wykorzystany kontekst historycznoliteracki (odniesienie
postaci Michała Wołodyjowskiego do kreacji średniowiecznych rycerzy)
zadowalająca argumentacja
funkcjonalność
omówionych
dzieł
literackich
i
wykorzystany
częściowo
funkcjonalnie kontekst interpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.

\n
  1. Kompozycja wypowiedzi
\n

3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy
zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,
jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób
konsekwentny.
3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny;
1 zaburzenie spójności wewnątrz akapitu.
3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.

\n
  1. Język wypowiedzi
\n

4a. Poprawność językowa: 4 pkt - szeroki zakres środków językowych
(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;
8 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.
4b. Poprawność ortograficzna: 2 pkt - praca bez błędów ortograficznych.
4c. Poprawność interpunkcyjna: 0 pkt - praca zawiera 9 błędów interpunkcyjnych.
Łącznie
28 punktów
Przykład 3.
Błędy
rzeczowe,
błędy
w kompozycji
Błędy językowe
(w tym
stylistyczne),
ortograficzne
i interpunkcyjne
01
02
03
04
05
06
Idealizację bohaterów literackich można dostrzec w tekstach
różnych epok, w których pełniła ona rozmaite funkcje artystyczne
uwarunkowane kontekstem historycznym lub historycznoliterackim.
Szczególną odmianą tego sposobu kreacji postaci jest heroizacja,
a więc nadawanie postaci cech herosa - bohatera. Klasycznymi
przykładami są tu bohaterowie starożytnych eposów, czego
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 137
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
przykładem jest „Iliada” Homera. Archetypem herosa literackiego jest
Hektor, który zostaje uwznioślony w słynnym pojedynku z Achillesem
podczas wojny trojańskiej. Analizując pod tym kątem inne postacie
literackie, jak hrabia Roland, Michał Wołodyjowski czy Jacek Soplica,
dostrzegamy, że w literaturze dawnej heroizacja była sposobem
ukazania wzorów osobowych i popularyzacją cenionych wartości.
Jednak im bliżej współczesności, tym heroizacja postaci literackich
przechodzi stopniowo w swoje przeciwieństwo i artyści kreują
bohaterów wręcz prowokacyjnie zdeheroizowanych. Jakie są
przyczyny i formy tej wolty artystycznej? Wyjaśnię to na wybranych
przykładach w dalszej części pracy.
Przykładem prowokacyjnej deheroizacji jest bez wątpienia
bohater „Małej apokalipsy” Tadeusza Konwickiego. Ta słynna
współczesna
powieść
wydana
została
u
schyłku
PRL-u
w wydawnictwie drugiego obiegu, a więc poza zasięgiem ówczesnej
cenzury. Utwór miał charakter kultowy, można powiedzieć, że dla
ówczesnych czytelników był polskim odpowiednikiem antyutopii
Orwella „Rok 1984”. Pod koniec lat 70-tych XX wieku Polacy czuli się
jak obywatele Oceanii - całkowicie zniewoleni, rozbici jako
społeczeństwo, bez nadziei na zmianę. Jednak narrator powieści
Konwickiego nie przypomina zbuntowanego Winstona Smitha, który
podejmuje walkę z systemem totalitarnym. Jest to inteligent, pisarz w
pełni świadomy sytuacji w Polsce komunistycznej. Podejmuje się
szczególnego zadania - dokonania aktu samospalenia przed
Pałacem Kultury w Warszawie podczas jubileuszowego zjazdu partii
komunistycznej, na znak protestu. Gotowość artysty do poświęcenia
się za zniewoloną ojczyznę przypomina wielkich bohaterów
romantycznych√ jak Mickiewiczowski Konrad czy Kordian z dramatu
Słowackiego.
Jednak
narrator
Konwickiego
jest
bohaterem
antyromantycznym. Niemal w każdym zdaniu swoich licznych
monologów wewnętrznych mówi o swoich słabościach, poczuciu
bezsensu życia, niewiary w sens własnego protestu. Bohater nie jest i
nie chce być herosem opozycji. Deheroizacja tej postaci widoczna jest
przede wszystkim w jego stanie świadomości i języku, jakim jest ona
opisana. Jest to człowiek wewnętrznie unicestwiony, który przeżył
rozpad wszystkich ważnych dla niego wartości i żyje w rozpaczy.
jęz.
√ int.
jęz. jęz.
138 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
sp.
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
Dotyczy to zarówno elementarnych zasad etycznych jak uczciwość
czy sprawiedliwość, ale także symboli narodowych. Czuje się
pokonany. Akt samospalenia nie jest jego wyborem życiowym, został
wyznaczony do tego zadania (do końca nie wiemy, czy się go
podejmie). Brakuje mu motywacji, nie czuje w sobie gniewu
buntownika, jest całkowicie wypalony, także jako artysta. Język opisu
tej świadomości jest groteskowy. Cechuje go nagromadzenie
kontrastów - słownictwo degradujące, często wulgarne√ łączy się
z poetyzmami, przekleństwa√ z patosem. Efekt deheroizacji bohatera
jest szczególnie widoczny w zestawianiu symboli religijnych
z profanum codzienności. Na swojej Golgocie bohater jest skacowany
i znudzony. Dominują wyrazy nacechowane negatywnie, ponieważ
żaden element jego „paskudnej egzystencji ” - jak mówi - nie daje
satysfakcji
czy
nadziei
i
to
samo
dotyczy
całego
świata
przedstawionego, ponieważ nie tylko Polska stała się Polską
Republiką Radziecką, ale „cała galaktyka leci w otchłań nicości”.
Deheroizacja narratora oddaje stan świadomości polskiej inteligencji
u schyłku komunizmu, jej słabości, poczucia beznadziejności
i rozpadu otaczającego świata, jest literackim opisem polskiej
apokalipsy.
Lepiej zrozumie się literaturę współczesną√ porównując obecną
w niej deheroizację z zabiegami przeciwnymi. Konrad z III cz.
„Dziadów” to bohater poddany w znacznym stopniu heroizacji.
W porównaniu z narratorem „Małej apokalipsy” jest poetą, który ma
poczucie własnej siły i wartości, co doceniają także przyjaciele,
z którymi jest więziony w Wilnie. W ich dialogach opisany jest jako
młodzieniec żyjący w swoim poetyckim świecie, nieco na uboczu,
tajemniczy. Mimo wspólnoty losuX nie mają przystępu do jego świata.
Samotność poety łączy się z jego życiową przemianą, ukazaną
symbolicznie w Prologu dramatu. Kiedy „umarł” Gustaw, narodził się
bojownik sprawy narodowej. Staje się on romantycznym herosem, co
ukazuje Wielka Improwizacja. Widoczne jest to we fragmentach
monologu, kiedy zwraca się on bezpośrednio do Boga. Jego
wypowiedź nacechowana jest skrajnymi emocjami oraz patosem.
Kluczowym elementem heroizacji w kreacji tego bohatera jest jego
mitologizacja, czyli prometeizm Konrada. „Nazywam się milion - bo za
jęz.
jęz.
√ int.
√ int.
√ int. jęz.
X int. jęz.
jęz.
ort.
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 139
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
milijony kocham i cierpię katusze” - liczebnik występuje tu w funkcji
symbolicznej, Konrad utożsamia się z cierpieniem wszystkich
Polaków, przed Bogiem występuje niejako w ich imieniu. Jako heros
polski stawia wszystko na jedną kartę - pragnie „rządu dusz”, a więc
władzy boskiej. Ryzykuje wiele, bluźnierstwa niemal gubią jego duszę.
Podsumowując - Konrad to uosobienie bohatera romantycznego.
Mimo błędów i słabościX widoczna jest heroizacja jego wizerunku -
prowadzi „dialog” z Bogiem, buntuje się przeciw jego obojętności,
gotów jest do całkowitego poświęcenia dla swego narodu jako nowy
Prometeusz. Heroizacja podkreśla tragizm tego bohatera.
Codzienność tradycyjnie lokowana była w sferze profanum.
Jednak Stefan Żeromski w powieści „Przedwiośnie” z okresu
dwudziestolecia międzywojennego ukazał swoiste uwznioślenie
spraw przyziemnych, codziennych. Stało się to poprzez kreację matki
głównego
bohatera
Jadwigę
Barykową.
Jest
to
postać
drugoplanowa, jednak ważna dla zrozumienia problematyki rewolucji
w Baku. To wydarzenie historyczne całkowicie zniszczyło życie
rodzinne Baryków. Po mobilizacji męża do wojskaX bohaterka zostaje
sama z dorastającym synem, który zmienia się w zbuntowanego
nastolatka. Porzucenie szkoły i jego fascynacja komunizmem są
źródłem lęku matki o bezpieczeństwo Cezarego. Heroizacja matki
ukazana jest poprzez przemianę jej osobowości w nowych
warunkach. Pozbawiona opieki męża, zdana na siebie przełamuje się
i próbuje sprostać tym wszystkim wyzwaniom. Z kobiety cichej
i wycofanej staje się osobą aktywną, która z narażeniem życia potrafi
zdobywać żywność. Ta „tortura czynu” nie przychodzi jej łatwo, gdyż
jest sprzeczna z jej naturą i często ponad siły. Metamorfoza bohaterki
wzbogaca jej kreację, która jest poddana heroizacji. Barykowa jest
bohaterką dnia codziennego w warunkach ekstremalnych - podczas
krwawej rewolucji w Rosji. Heroizacja poprzez kontrast jest
wzmocniona przez narrację prowadzoną z perspektywy syna, który
z czasem dojrzewa i widzi nadludzkie wysiłki matki, by zapewnić im
byt. Zmiana perspektywy narracyjnej najlepiej też ukazuje funkcję
heroizacji Jadwigi Barykowej - służy ona stworzeniu kreacji
wyjątkowej matki. Przemiana bohaterki motywowana jest nie tylko
instynktem zachowawczym, ale bezgraniczną miłością do syna,
X int.
jęz.
x int. jęz.
140 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
którego chce ocalić. Heroizacja pogłębia artystyczny wizerunek matki
i macierzyństwa w powieści.
Heroizacja i deheroizacja to stosunkowo często stosowane
zabiegi
artystyczne.
Heroizacja
częściej
stosowana
była
w przeszłości, czego przykładem jest monumentalnie tragiczna
kreacja romantycznego Konrada z III cz. „Dziadów” i inni wymienieni
wcześniej bohaterowie. Jednak przykład Jadwigi Barykowej -
heroicznej kreacji matki z powieści międzywojennej świadczy
o uniwersalności stosowania tego typu idealizacji. Z kolei deheroizacja
jest charakterystyczna dla literatury współczesnej, która odrzuca
tradycjonalizm i korzysta z awangardowych sposobów kreacji
artystycznej poprzez groteskę. Co ciekawe - oba te sposoby mogą ze
sobą współistnieć, czego przykładem jest na przykład koegzystencja
postaci typu Barykowa z prześmiewczą kreacją Bladaczki -
nauczyciela z powieści „Ferdydurke” Gombrowicza. Zarówno
heroizacja, jak i deheroizacja mogą współistnieć obok siebie w
zależności od funkcji artystycznych i wybranych przez autora
sposobów komunikowania się z czytelnikiem. /1070 wyrazów/
jęz. jęz.
jęz.

\n
  1. Spełnienie formalnych warunków polecenia: 1 pkt - wypracowanie w całości
\n

spełnia formalne warunki:
znajduje się w nim odwołanie do tekstów literackich z trzech różnych epok, w tym
do lektury obowiązkowej (Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego, Dziadów cz. III
Adama Mickiewicza, Przedwiośnia Stefana Żeromskiego)
w całości dotyczy problemu wskazanego w poleceniu
jest wypowiedzią argumentacyjną
nie zawiera kardynalnego błędu rzeczowego.

\n
  1. Kompetencje literackie i kulturowe: 16 pkt
\n

w wypracowaniu wykorzystano w pełni funkcjonalnie Małą apokalipsę Tadeusza
Konwickiego (funkcjonalna analiza mechanizmów literackiego obrazu deheroizacji
bohatera dokonującej się w ukształtowanym świecie przedstawionym powieści);
funkcjonalnie ukazane mechanizmy heroizacji bohaterów Dziadów cz. III (Konrad
jako zbuntowany przeciw Bogu, samotny poeta, gotowy do heroicznego
poświęcenia dla ojczyzny) oraz Przedwiośnia (Jadwiga Barykowa - heroina
codziennej walki o byt w czasach rewolucji)
funkcjonalnie wykorzystano również kontekst interpretacyjny (historycznoliteracki -
kreacje bohaterów o cechach charakterystycznych dla reprezentowanych przez
siebie epok)
bogata argumentacja
funkcjonalność
omówionych
dzieł
literackich
i
wykorzystany
kontekst
interpretacyjny świadczą o erudycji zdającego.
Opis egzaminu maturalnego z języka polskiego 141

\n
  1. Kompozycja wypowiedzi
\n

3a. Struktura wypowiedzi: 3 pkt - elementy treściowe zostały w całej pracy
zorganizowane problemowo; podział wypowiedzi poprawny zarówno w skali ogólnej,
jak i w zakresie struktury akapitów; zamysł kompozycyjny zrealizowany w sposób
wyrazisty i konsekwentny.
3b. Spójność wypowiedzi: 3 pkt - wywód w całości uporządkowany i spójny; 1 błąd
w spójności - nieuzasadnionego zastosowania w sąsiadujących ze sobą zdaniach
(linijki 44-46) czasowników w czasie teraźniejszym i przeszłym.
3c. Styl wypowiedzi: 1 pkt - adekwatny do sytuacji komunikacyjnej, jednorodny.

\n
  1. Język wypowiedzi
\n

4a. Poprawność językowa: 1 pkt - szeroki zakres środków językowych
(zróżnicowana składnia, leksyka) umożliwiających pełną i swobodną realizację tematu;
13 błędów językowych obniża ostateczną ocenę wypowiedzi.
4b. Poprawność ortograficzna: 1 pkt - praca zawiera 1 błąd ortograficzny.
4c. Poprawność interpunkcyjna: 1 pkt - praca zawiera 7 błędów interpunkcyjnych.
Łącznie
27 punktów
142 Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego na poziomie rozszerzonym
od roku szkolnego 2022/2023

","solutions":[]}